يه داستاني هست که بر اساس آن قلعه پايين پس از قلعه بالا درست شده، در مورد علت تشکیل آن هم گفته شده که صدها سال پیش تنها يک روستا آن هم در محل کنوني قلعه بالا وجود داشته، اما بعدها بنا بر دلايلي، جمعي از اهالي قلعه بالا به مکان کنونی قلعه پايين کوچ کردند و آنجا را ساختند.

پس از آن هم در قلعه پايين، به منظور جلوگیری از هرگونه تهدیدی (که برای بسیاری از روستاها و شهرهای ایران رایج بود) حصاري به دور روستا کشيده شده بود که دو در داشت به نام هاي: «ايق قاپو» (دروازه ی پايين) و «باش قاپو» (دروازه ی بالا) که تا همين چند سال پيش بخشي از ديواره هاي یک برج مانند در قلعه پايين قابل مشاهده بود (عکس پایین). (که مشابه آن در روستاي تجره هم اكنون قابل مشاهده است.) به همین دلیل نام این روستا با قلعه شروع می شه.

منبع عکس: کتاب "فرهنگ مردم کوهپایه ساوه" - عبدالله سالاری - ص ۵۴

نکته های جالب توجه در مورد این وضعیت در سامان اینه که:

- در مناطق اطراف تا جایی که شنیده و پرسیده ام! روستایی با چنین ترکیب قلعه پایین و قلعه بالا (حالا به الفاظ گوناگون: روستای پایین و بالا و ....) وجود ندارد، البته نه اینکه الزاما این امر امتیاز یا برعکس نقطه ضعفی باشه. (اینجا صرفا دارم توصیف می کنم نه ارزشگذاری)

- دیگه این که روابط گرم و فامیلی اهالی این دو قلعه باعث شده تا اگر اختلافی هم بین ساکنین قلعه پايين و قلعه بالا وجود داشته، در همان تاریخ دوردست جا مانده و رنگ باخته و پیوندهای فامیلی بین اهالی دو قلعه نشان می ده که از چند صد سال پیش بین اهالی دو قلعه رفت و آمدهای دوستانه و گرم حاکم بوده است.

حالا اگه شما تکمله ای دارید بفرمایید؟

سربلند باشید.

--------------

پ.ن: ولی خدایی کسی که به اسم "یه سامانی" دو بار در پست قبلی از بابت تاخیر در بروز رسانی نظر داده و مشخصه که از دست بنده کمی تا قسمتی هم عصبانی شده (که حقشه!)، فکر کنم اگه نزدیکش بودم گردن منو.....!!! خلاصه خدا رحم کرد که فعلا در دسترس نیستم.